14 oktober 2012, 4e zondag van de herfst

Welkom bij Wat lezen we deze week!

Hier vind je elke week de Bijbel teksten die een miljoen+ mensen lezen en/of horen als ze naar de kerk gaan. Er is namelijk een leesrooster waar -alleen al in Nederland- wel 1000 kerken aan meedoen. Hun kerkgangers horen elke week hetzelfde verhaal, maar natuurlijk wel anders 'gebracht' door de dominee/priester.

PERIODE

14 oktober is de 4e zondag van de herfst volgens het Oecumenisch leesrooster. De Katholieken tellen door in de Ordo Lectionum Missae (OLM) ''door het jaar'' en de Evangelisch Luthersen tellen door met de 19e zondag na Trinitatis, drie-vuldigheid of Drie-eenheid (God de Vader, Jezus de Zoon en de Heilige Geest vlak na Pinksteren

Herfst tip: Paddenstoelen wandelingen van Natuurmonumenten, de eerste is zelfs al geweest maar het seizoen is net begonnen en in de herfstvakantie(s) worden ze extra georganiseerd in heel Nederland. Poster in de Dagblad de Gelderlander met paddenstoelensoorten Gelderlander 

Mooie foto van vliegenzwammen (de bekende boskabouter paddenstoel rood met witte stippen; plat of bol) Natuurmonumenten Link natuurmonumenten/paddenstoelen-in-overvloed

De Bach cantates voor deze zondag zijn Ich elender Mensch, wer wird mich erlösen” (BWV 48), “Wo soll ich fliehen hin” (Koraalcantate BWV 5) en “Ich will den Kreuzstab gerne tragen” (cantate voor bas solo BWV 56). De teksten horen bij Mattheüs 9:1-8 over de Genezing van een verlamde.

Op You Tube: J.S. Bach (1685-1750) Historische maar uitstekende opname van de complete cantate “Ich will den Kreuzstab gerne tragen” (cantate voor bas solo BWV 56). Mack Harrell, baritone (iets minder laag dan bas), Marc Lifschey op hobo en Robert Shaw dirigent van het RCA Orchestra & Chorus. Opgenomen op 7 May 1958 (23m34) Link youtube

of kijk op dit blog op 30oktober11 naar cantata "Wo soll ich fliehen hin?" BWV 5:1 het openings Koraal. Met de tekst, maar zonder de uitvoerenden. (4m04).

of op 10oktober2010 naar "Ich elender Mensch, wer wird mich erlösen" (BWV 48) Tenor Jelle Leistra zingt recitatief en aria, met het Koor en Kamerorkest Sjosjanim, dirigente Mariëlle Heidekamp in de Dorpskerk Bodegraven, 17okt09 (4m21).

Concert tips

zo14okt12 om 19.15uur in Grote Kerk, Koninginnelaan 1, Apeldoorn. JS Bach “Ich elender Mensch, wer wird mich erlösen” (BWV 48) door Wolfgang Lange en het Gelders Bach Collegium. 

Link GeldersBachCollegium

14okt12 om 19.30 uur in de Petruskerk, Schependomlaan 85, Nijmegen. JS Bach “Ich elender Mensch, wer wird mich erlösen” (BWV 48) door Wouter van Haaften en het koor en orkest Nijmeegse Bachcantates 

Link Bach-cantates-Nijmegen

TEKSTEN

Deze week gaat het over goed leven door de wetten na te leven en vooral over hoe ga je om met rijkdom en met armoede van anderen? In Deuteronomium: scheld iedereen alle schulden elke 7e jaar kwijt (maar niet aan buitenlanders). Armen zullen er altijd zijn bij u, dus wees vrijgevig tegenover iedereen in uw land die in armoede leeft en God zal u zegenen.Psalm 128 is een smeekgebed om redding van onderdrukking, vraagt om leiding bij de wetten en richtlijnen hoewel de smekeling vindt dat hij ze altijd heeft nageleefd. 

In Hebreeën 3 een verwijzing naar psalm 95 en het opstandige volk in de Sinai en de aanwijzing elkaar terecht te wijzen zodat niemand afvallig wordt of halsstarrig omdat hij door zonde verleid werd. In Marcus 10 het bekende stukje dat het makkelijker is voor een kameel om door het oog van een naald te gaan dan voor een rijke om naar de hemel te gaan.

Deuteronomium 15:1-11

Psalm 119:121-128

(Hebreeën 3:7-14)

Marcus 10:17-31

Gezang 486

1 Wij rijken, zeer door U bemind,

die eeuwenlang uw woord bezaten,

...

2 Wat, als Gij ons dan vragen zult

naar wat wij deden met uw gaven,

en al uw werk blijkt onvervuld,

uw rijkdom in ons hart begraven?

Uit het Liedboek voor de Kerken 1973

Gezang 486

DEUTERONOMIUM

Deuteronomium is het 5e boek van het oude Testament en het laatste boek van de Torah, de Joodse Bijbel. Het bevat 5 delen en het deel dat wij lezen wordt ingedeeld bij het derde deel met de Wetten & Gedragsregels.

Wij krijgen een mooie wet/gedragsregel: scheld iedereen alle schulden elk 7e jaar kwijt (maar niet aan buitenlanders). Leen / geef gul ook vlak voor het 7e jaar (!), want God zal u erom zegenen. Armen zullen er altijd zijn bij u, dus wees vrijgevig tegenover iedereen in uw land die in armoede leeft.

Kunst tip: naar r11 11 Armen zullen er altijd zijn bij u. Daarom druk ik u op het hart om vrijgevig te zijn tegenover iedereen in uw land (?) die in armoede leeft of er slecht aan toe is. foto van een sloppenwijk in Mumbai India, met de was uitgehangen door Hans Klessens op zijn blog travellerspoint. Link photos.travellerspoint

DEUTERONOMIUM 15:1-11

1 Elk zevende jaar moet u algemene kwijtschelding verlenen. 2 Dat houdt het volgende in: elke schuldeiser moet iedereen die iets van hem heeft geleend zijn schuld kwijtschelden; hij mag zijn volksgenoot, zijn broeder, niet tot afbetaling dwingen, want de kwijtschelding is afgekondigd in de naam van de HEER. 3 Van een buitenlander mag u wel betaling vorderen, maar wat u van een volksgenoot te goed hebt moet u kwijtschelden. 4 Overigens zal niemand van u in armoede leven, zozeer zal de HEER u zegenen in het land dat hij u in bezit zal geven, 5 tenminste, als u hem gehoorzaamt en de geboden die ik u vandaag voorhoud zorgvuldig naleeft; 6 dan zal de HEER, uw God, u zeker zegenen, zoals hij beloofd heeft. U zult aan veel volken leningen verstrekken, maar zelf hoeft u niet te lenen. U zult over veel volken macht uitoefenen, maar zij niet over u. 7 Zou er in een van de steden in het land dat de HEER, uw God, u zal geven toch iemand uit uw eigen volk gebrek lijden, dan mag dat u niet koud laten. U mag uw hand niet op de zak houden, 8 maar u moet diep in de buidel tasten en hem lenen zo veel als hij nodig heeft. 9 Wees niet zo berekenend om bij uzelf te denken: Het zevende jaar, het jaar van de kwijtschelding, komt eraan – waardoor u zich afsluit voor de ellende van uw volksgenoot en hem met lege handen laat gaan. Als hij dan de HEER zijn nood klaagt om wat u hem hebt aangedaan, zal het u als zonde worden aangerekend. 10 Geef hem dus ruimhartig en zonder spijt, en de HEER, uw God, zal u erom zegenen in alles wat u doet en onderneemt. 11 Armen zullen er altijd zijn bij u. Daarom druk ik u op het hart om vrijgevig te zijn tegenover iedereen in uw land die in armoede leeft of er slecht aan toe is.

In de Nieuwe Bijbelvertaling. Link naar de tekst NBV

Liever luisteren?

Chantèl de Boer uit Rotterdam op voorleesbijbel Of ga naar downloadbijbel Deuteronomium is het 5e boek van het Oude Testament.

Liever live?

Protestantse Gemeente Oudewetering, De Schakel Kerkstraat 11, Oude Wetering. Tijd: 9.30 uur, voorganger Ds. Martin van der Velden over Deuteronomium 15: 1 –11 en Marcus 10: 17 –31. Deze teksten zijn niet zo makkelijk voor mensen die veel bezittingen hebben en dat zijn velen van ons. Want we leven in een mooi en rijk land. De vraag is hoe wij daarmee omgaan als we Jezus willen volgen. Hoe belangrijk is rijkdom voor ons? Het is ook een vraag in een tijd, dat een kabinet wordt gevormd dat keuzes gaat maken. Hoe gaat zij Nederland inrichten? Hoe verdeelt zij het geld tussen rijk en arm in Nederland en daarbuiten? In het Koninkrijk van Jezus zullen vele eersten (de rijken?) de laatsten zijn en vele laatsten de eersten. Link pgoudewetering Of kijk op churchatwork voor een dienst bij u in de buurt.

Preek van Margo Trapman voor de Kogerkerk, Koog aan de Zaan op 9 okt 2011 Link pdf kogerkerk

Op You Tube: Reactie van Benny333 die letterlijk Deuteronomium citeert als reactie op een (beetje knullig sorry) Occupy verslag van een actie in de Jan van Galen straat Amsterdam dit voorjaar. OccupyTVnl - Inside Occupy Campaign (5m07) Link youtube

PSALM

Psalmen is het 19e boek van het Oude Testament en bevat 150 liederen en gedichten. We lezen deze week uit psalm 119, de langste psalm in de Bijbel met 176 regels. De meeste psalmen zijn rond de 10 of 20 regels, na psalm 119 is psalm 89 de langste met 53 regels maar er zijn ook psalmen van slechts 5, 6 of 7 regels. (Psalmen met lengte)

In het Latijn heet dit stukje van de psalm Ain Feci iudicium naar de (begin)regel 121. De psalm is erg lang regels en elk couplet van 8 regels heeft een eigen naam.

De psalm is een smeekgebed om niet onderdrukt te worden (r121b,122b) en om redding (r123) door een smekeling zonder fouten (!) r121a. Die wel wat inzicht en wetskennis behoeft (r124b, r125).

Kunst tip: Een (zwart wit miniatuur) uit het Franse Psalter van Jean Duc de Berry door André Beauneveu (1335-1400). Het psalter is gemaakt tussen 1380-1400. De persoon is Koning David, maar de psalm is niet van David. Grisaille is bijzonder daarom vond ik het leuk dit te laten zien.Link wikipedia/Psalter van Jean de Berry David Grisaille Wikipedia/Andre Beauneveu Koning David

PSALM 119:121-128

121 Ik heb altijd gedaan wat recht is en wettig,

geef mij niet over aan mijn onderdrukkers.

122 Waarborg het geluk van uw dienaar,

sta niet toe dat hoogmoedigen mij verdrukken.

123 Mijn ogen smachten naar de redding die u brengt,

naar de gerechtigheid die u hebt beloofd.

124 Toon uw dienaar uw genade en trouw,

onderwijs mij in uw wetten.

125 Ik ben uw dienaar, geef mij inzicht,

dan leer ik uw richtlijnen kennen.

126 Het is tijd om in te grijpen, HEER,

overal wordt uw wet geschonden.

127 Maar ik, ik heb uw geboden lief,

meer dan goud, dan zuiver goud.

128 Ik richt mij naar al uw regels

en haat elk bedrieglijk pad.

In de Nieuwe Bijbelvertaling. Link naar de tekst: NBV

Liever luisteren?

Tijs van den Brink Presentator bij de EO op voorleesbijbel Of ga naar downloadbijbel Psalmen is het 19e boek van het Oude Testament.

Liever live?

Protestantse Gemeente Vleuten, Torenpleinkerk, Schoolstraat 5, Vleuten. met radiopname voor de IKON. Tijd: 10uur, voorganger ds. Idelette Otten, orgel Jan Boerwinkel, lector Cees Pen en muzikale medewerking door de cantorij onder leiding van Alice van Eldik. NB Psalm 119:121-128 wordt gezongen men leest Marcus en Judith. Link Dienst ikonrtv kerk torenpleinkerk Of kijk op churchatwork voor een dienst bij u in de buurt

Preek van verschillende Christelijke Gereformeerde predikanten zonder datum op Solcon over Psalm 119:121-128 met als Thema Hoe ga je om met de Bijbel? Link Psalm 119

Op You Tube: Miranda de Vlieger the Psalm project psalm 119 (3m29) Link youtube

HEBREEËN

Hebreeën is het 19e boek van het Nieuwe Testament. De boekrol (volgens de Statenvertaling en de kerktraditie toegeschreven aan Paulus) begint niet met een begroeting, maar eindigt wel met een slotgroet. Het is niet zeker wie de schrijver is en of het een brief is. De boekrol leest als een verklaring of homilie, een onderricht. (Wikipedia) De brief wordt ook toegeschreven aan Lucas, Barnabas, Apollos en Clemens. Of de brief zou in het Hebreeuws zijn opgesteld door Paulus, maar daarna in het Grieks zijn vertaald door Lucas. Bewijzen hiervoor ontbreken maar het is zeer wel mogelijk. (zie hieronder bij Bijbelcollege ipv preek)

In het stukje dat wij deze week lezen citeert de schrijver de Heilige Geest. De Naardense bijbel verwijst e rniet naar, maar in Psalm 95: 8 en 9 staat (r7) over onze God “Luister vandaag naar zijn stem. Wees niet koppig als bij Meriba als die dag bij Massa in de woestijn toen jullie voorouders Mij op de proef stelden” Bron: Psalm 95

Het stukje dat we lezen verwijst in r9 ook naar de boekrollen Exodus en Numeri in het Oude Testament en de reis van de 40 jaar door de woestijn. Het opstandige volk moest dwalen omdat hun hart dwaalde (r9b). De tekst roept op om elkaar terecht te wijzen, niet halsstarrig te zijn en vasthouden aan vertrouwen.

Kunst tip: Glas-in-lood-raam van kerk met de Heilige Geest in de vorm van een duif met vuurtongen, dus voor Pinksteren. Waarschijnlijk van Georg Meisterman (1911-1990) Link artway

HEBREEËN 3:7-14

7 De heilige Geest zegt immers:
‘Horen jullie vandaag zijn stem,
8 wees dan niet koppig, als tijdens de opstand,
toen jullie mij beproefden in de woestijn,
9 waar jullie voorouders mij op de proef stelden en tartten
hoewel ze mijn daden hadden gezien, 10 veertig jaar lang.
Daarom werd die generatie door mijn woede getroffen, ik zei:
“Altijd weer dwaalt hun hart, mijn wegen kennen ze niet.”
11 En in mijn toorn heb ik gezworen:“Nooit zullen ze binnengaan in mijn rust.”

12 Zie er dus op toe, broeders en zusters, dat niemand van u door een kwaadwillig, ongelovig hart afvallig wordt van de levende God, 13 maar wijs elkaar terecht, elke dag dat dit ‘vandaag’ nog geldt, opdat niemand van u halsstarrig wordt omdat hij door zonde verleid werd. 14 Want alleen als we tot het einde toe resoluut vasthouden aan ons aanvankelijk vertrouwen, blijven we deelgenoten van Christus

In de Nieuwe Bijbelvertaling. Link naar de tekst: NBV

Liever luisteren?

Janneke Schuurman-Bos uit Ermelo op voorleesbijbel Of ga naar downloadbijbel Hebreeën is het 19e boek van het Nieuwe Testament.

Liever live?

Protestantse Gemeente in Zaandam, in de Noorderkerk, Heijermansstraat om 10uur Ds. J. Visser, in de Westzijderkerk, Westzijde 75 om 10uur Ds. M.A. Jansens en in het Pennemes, ingang Bloemgracht om 9.30 uur  Pastor P. Meijer waarschijnlijk Hebreeën 3 omdat ze volgende week het leesrooster volgen en Hebreeën 4 lezen, maar zelfs de dienst van 14okt staat nog niet op de site. Link protestantse-gemeente-zaandam.nl/kerkdiensten en nb delink naar kerkdiensten vanaf de homepage werkt ook niet goed.

Of kijk op churchatwork voor een dienst bij u in de buurt.

BijbelCollege – BASIS CURSUS Yarah Bijbel College, Zuidhorn over Hebreeen (28pag) 3;7-14 staat op pag. 14. Uitgebreide uitleg over de auter en verder thema's geen regel voor regel behandeling. Link bijbelcollege

Op You Tube: In het Engels: Sunday morning Bible study with Pastor Steve Wright at Calvary Chapel Lake Elsinore California, USA. (7m54)

Link youtube Part 2 (9m47) youtube

MARCUS

Marcus is het 2e boek van het Nieuwe Testament. Het is een van de vier evangelies met de verhalen over het leven en sterven van Jezus. In de evangelies komen verhalen soms meerdere malen voor, soms identiek soms een beetje anders. De tekst deze week uit Marcus 10 bevat veel bekende uitspraken van Jezus. Jezus citeert nl 6 geboden als antwoord op de vraag wat moet ik doen om deel te krijgen aan het eeuwige leven?’

De vraag komt van 'iemand' (Math en Marcus) of een hooggeplaatste persoon in Lucas. Het verhaal komt nl ook voor bij Mattheus 19:16-30 en Lucas 18: 18-30. In Mattheus staat ook heb uw naaste lief als u zelf als gebod r 19b.

De vrager beweert alles al te doen sinds zijn jeugd (!). Jezus stelt verder voor alle bezit te verkopen en aan de armen te geven en als de rijke jongeman dan teneergheslagen vertrekt zegt Jezus r23 ‘Wat is het moeilijk voor rijken om het koninkrijk van God binnen te gaan.’ … r25 het is gemakkelijker voor een kameel om door het oog van een naald te gaan dan voor een rijke om het koninkrijk van God binnen te gaan.

Ook bekend is r31 Vele eersten zullen de laatsten zijn en vele laatsten de eersten’ bij het eeuwige leven. Ook bekend r29b Ik verzeker jullie: iedereen die broers of zusters, moeder, vader of kinderen, huis of akkers heeft achtergelaten omwille van mij en het evangelie, 30 zal het honderdvoudige ontvangen.

Kunst tip: Miniatuur naar Marcus 10:17-22 in een plaatjes bijbel uit Noord-West Frankrijk (Monastery St. Bertin?) uit circa 1200. Nu in de Koninklijke Bibliotheek den Haag, Meermanno Westreenianum Cat nr KB 76 F5 Link meermanno

MARCUS 10:17-31

17 Toen hij zijn weg vervolgde, kwam er iemand naar hem toe die voor hem op zijn knieën viel en vroeg: ‘Goede meester, wat moet ik doen om deel te krijgen aan het eeuwige leven?’ 18 Jezus antwoordde: ‘Waarom noemt u mij goed? Niemand is goed, behalve God. 19 U kent de geboden: pleeg geen moord, pleeg geen overspel, steel niet, leg geen vals getuigenis af, bedrieg niemand, toon eerbied voor uw vader en uw moeder.’ 20 Toen zei de man: ‘Meester, sinds mijn jeugd heb ik me daaraan gehouden.’ 21 Jezus keek hem liefdevol aan en zei tegen hem: ‘Eén ding ontbreekt u: ga naar huis, verkoop alles wat u hebt en geef het geld aan de armen, dan zult u een schat in de hemel bezitten; kom dan terug en volg mij.’ 22 Maar de man werd somber toen hij dit hoorde en ging terneergeslagen weg; hij had namelijk veel bezittingen.

23 Jezus keek de kring rond en zei tegen zijn leerlingen: ‘Wat is het moeilijk voor rijken om het koninkrijk van God binnen te gaan.’ 24 De leerlingen schrokken van zijn woorden. Maar Jezus zei nog eens uitdrukkelijk: ‘Kinderen, wat is het moeilijk om het koninkrijk van God binnen te gaan: 25 het is gemakkelijker voor een kameel om door het oog van een naald te gaan dan voor een rijke om het koninkrijk van God binnen te gaan.’ 26 Nu waren ze nog meer ontzet, en ze zeiden tegen elkaar: ‘Wie kan er dan nog gered worden?’ 27 Jezus keek hen aan en zei: ‘Bij mensen is dat onmogelijk, maar niet bij God, want bij God is alles mogelijk.’ 28 Petrus nam het woord en zei: ‘Maar wij hebben alles achtergelaten om u te volgen!’ 29 Jezus zei: ‘Ik verzeker jullie: iedereen die broers of zusters, moeder, vader of kinderen, huis of akkers heeft achtergelaten omwille van mij en het evangelie, 30 zal het honderdvoudige ontvangen: in deze tijd broers en zusters, moeders en kinderen, huizen en akkers, al zal dat gepaard gaan met vervolging, en in de tijd die komt het eeuwige leven. 31 Vele eersten zullen de laatsten zijn en vele laatsten de eersten.’ In de Nieuwe Bijbelvertaling. Link naar de tekst: NBV

Liever luisteren?

Ria Beijes-Boogaard uit Bunschoten-Spakenburg op voorleesbijbel Of ga naar downloadbijbel Marcus is het 2e boek van het Nieuwe Testament.

Liever live?

Protestantse gemeente Schiedam, met 3 kerken en in de kindernevendienst Marcus 10, dus geen garantie voor de gewone diensten. In de Grote of St Jan,Lange Kerkstraat 37 om 10uur, mevr. ds M Russchen. In de Dorpskerk, Noordeinde 10 om 10uur, Ds G Kwakkel. In de Vaste Brug, Lange Nieuwstraat 219 om 10uur Ds T.S. Smit. Link pdf kindernevendienst pknschiedam

Of kijk op churchatwork voor een dienst bij u in de buurt.

Preek van ds Pieter Kleingeld voor de Nederlands Gereformeerde Kerk in Maassluis op 4nov06 over Marcus 10:17-30 met Goed nieuws voor arm en rijk. Link ngkmaassluis

Op You Tube: Naar r20 'Meester, sinds mijn jeugd heb ik me daaraan (de geboden) gehouden.’ In het Engels een gelikte video over 'The Blasphemy of the Rich Young Ruler' en 'selfish seekers' (Mark 10:17-22) door John MacArthur voor de Grace Community Church in Sun Valley, California, USA. Tevens author, speaker, president of The Master’s College and Seminary. (47m) Link youtube

GEBED

Vast onderdeel van de afsluiting van een kerkdienst is een gebed en het (gezamenlijk) uitspreken van het 'Onze Vader' Het gebed dat Jezus heeft geleerd. Deze keer een gebed uit het EVANGELISCH-LUTHERS DIENSTBOEK (p.74 voor de 6e zondag van de Epifanie (Openbaring van Jezus) bij Lucas 6:27-38 en Lucas 7:16.

Gij,

die onze harten kent,

verrijk ons door uw woorden

en sterk ons door uw Geest

om barmhartige mensen te worden,

die zorg dragen voor het geluk

van armen en miskenden,

groten en rijken

omwille van Jezus, uw Zoon,

onze Herder en Bevrijder,

dit uur en al onze dagen.

Amen.

VOLGENDE WEEK

21 oktober 2012, 5e van de herfst

Jesaja 29:18-24

Psalm 124

(Hebreeën 4:12-16)

Marcus 10:32-45

Gezang 307

30 oktober 2011, 7e zondag van de herfst

Welkom bij Wat lezen we deze week!

Hier vind je elke week de Bijbel teksten die een miljoen+ mensen lezen en/of horen als ze naar de kerk gaan. Er is namelijk een leesrooster waar -alleen al in Nederland- wel 1000 kerken aan meedoen. Hun kerkgangers horen elke week hetzelfde verhaal, maar natuurlijk wel anders 'gebracht' door de dominee of priester.

PERIODE

30 oktober 2011 is 7e zondag van de herfst en 19e na Trinitatis. Het is geen bijzondere (zon)dag. Op maandag 31 oktober is het echter 'Hervormingsdag' een herdenkingsdag in protestantse kerken. Op 31okt1517 timmerde Maarten Luther zijn 95 stellingen tegen situaties in de Rooms-katholieke Kerk op de deur van de kerk in Wittenberg. Het werd het begin van de Evangelische Kirche Deutschland en de Reformatie.

Nb Het is ook het 25-jarig ambtsjubileum van een van 'mijn' dominees: Ds Heine Siebrand (ook studentenpastor) van de Remonstrantse Geertekerk, Geertekerkhof, Utrecht tevens studentenpastor. De dienst begint om 10.30 uur en wordt vast bijzonder.

Op dinsdag 1nov2011'' is het 'Allerheiligen' voor Katholieken en Anglicanen. Op deze feestdag worden alle heiligen en martelaren herdacht. Dat zijn er veel en hun verhalen zijn meeslepend maar vaak ook bloederig. In de Middeleeuwen waren de Legenda Aurea of Gouden Legenden populair. De verzameling verhalen werd opgeschreven door Jacobus de Voragine (1228 of 1229 – 1298) en deze al oudere verhalen vormen ook vaak de basis voor de manier waarop heiligen en martelaren worden afgebeeld (iconografie en christelijke symboliek) en hun 'attributen', meestal de werktuigen waarmee zij gemarteld zijn.

Kunst tip: Fra Angelico, 15e eeuw. Paneel 'Allerheiligen'. Voorlopers van Christus (profeten?) Heiligen en martelaren. Tempera/eierverf op hout nu in de National Gallery, London, VK Link Wikipedia All-Saints

Woensdag 2 November wordt Allerzielen gevierd in Katholieke kerken om alle overledenen te herdenken en worden requiemmissen opgedragen. Zie pagina Kerkmuziek II.

De Bach cantates voor deze zondag zijn "Ich elender Mensch, wer wird mich erlösen” (BWV 48), "Wo soll ich fliehen hin“ (Koraalcantate BWV 5) en ''Ich will den Kreuzstab gerne tragen” (cantate voor bas solo BWV 56). Deze cantates horen bij Mattheüs 9:1-8 over de Genezing van een verlamde.

Op You Tube: JS Bach, cantata "Wo soll ich fliehen hin?" BWV 5:1 het openings Koraal. Met de tekst, maar zonder de uitvoerenden. (4m04). Link youtube

Of kijk op dit blog op 10okt2010 naar JS Bach "Ich elender Mensch, wer wird mich erlösen" (BWV 48) Tenor Jelle Leistra zingt recitatief en aria, met het Koor en Kamerorkest Sjosjanim, dirigente Mariëlle Heidekamp in de Dorpskerk Bodegraven, 17 oct 2009 (4m21).

Concert tip

30okt2011 om 10uur in de Nieuwe Badkapel, Badweg 's-Gravenhage cantate 48 JS Bach "Ich elender Mensch, wer wird mich erlösen” door Gilles Michels en het Haags Barokgezelschap en om 19.15uur in de Dorpskerk in Wassenaar. Link Haags Barokgezelschap NB Er staan nog 1 Concerten met cantate 48 op de Cantate Agenda van eduardvanhengel

TEKSTEN

Naar wie luister je? In Spreuken liefst naar Vrouwe Wijsheid die Gods wijsheid onderwijst. Psalm 43 is een smeekbede om (Uw) licht en trouw, dat die mij mogen leiden. De Tessalonicenzen worden geprezen door Paulus om hun wijsheid, want zij begrepen dat het woord van God hun verkondigd werd. Maar in Mattheus 25 luisteren de domme bruismeisjes naar de wijze bruidsmeisje en missen toch de boot.... In het gezang komen de bruidsmeisjes, maagden nog eens voorbij.

Spreuken 9:1-18

Psalm 43

1 Tessalonicenzen 2:9-13

Mattheus 25:1-13

Gezang 262

NB Voor Allerheiligen is een apart leesrooster gemaakt: Jesaja 60:1-11 en 17-22, Psalm 138, Openbaring 7:2-4 en 9-17, Mattheus 5:1-12 en Gezang 299

SPREUKEN

Spreuken is het 20e boek van het Oude Testament. Samen met het volgende boek wordt het beschouwd als wijsheidsliteratuur. Het zijn allerlei uitspraken met een onderwijzeningen. Ze worden vaak aan 'de wijste van allen: Salomo' toegeschreven. Het is praktische wijsheid, levenskunst voor de dagelijkse zaken en de omgang met elkaar, in zaken, bij de opvoeding van kinderen etc. Belangrijk zijn bescheidenheid, geduld, mildheid en zorgvuldig gedrag. De hoogste wijsheid is handelen naar God's geboden. Bron Groot Nieuws Bijbel. 

Het boek wordt ingedeeld naar de herkomst en de vorm van de spreuken. Wij lezen het laatste stuk van deel 1-9 dat wordt gekenmerkt door algemene en poetische wijsheid en dwaasheid (Groot Nieuws Bijbel), voorgesteld als vrouwen, maar in mijn perceptie ook een Grieks gebruik. Deel 9 heet in de3 GNB 'Wijsheid als levenshouding'. In Spreuken wordt alsmaar 'mijn zoon' aangesproken, heel soms 'kinderen'. Het thema is ook nogal vrouw onvriendelijk gezien alle waarschuwingen voor gevaarlijke, verleidelijke, overspelige en hoerige vrouwen. In ons stuk voor deze week gaat het alleen over de uitnodiging van Vrouwe Wijsheid en Dwaasheid om te komen eten, regel 4 en 16 zijn identiek, maar de menukaart verschillend. Opmerkelijk vond ik r8: wijs een spotter niet terecht, dat is zinloos, maar berisp wel een wijs man.

Kunst tip: Een gekroonde vrouw wijst een man op God: "Alle wijsheid komt van de Heer, en is bij hem voor eeuwig" in Petrus Comestor, 'Bible historiale' (vertaling uit het Latijn door Guyars des Moulins). Gemaakt in Parijs, circa 1372. Raoulet d'Orléans (kopiist), Jean Bondol, Eerste Meester van de Bijbel van Jean de Sy, en andere verluchters. Nu in de Meermanno Westreenianum, Koninklijke Bibliotheek Den Haag (10B23 folio 338v). Link meermanno Link mnemosyne

Kunst tip: Uit Geert Grote's (+1384) vertaling in het Nederlands van het Getijdenboek van de Eeuwige Wijsheid 'De Wijsheid is schoner dan de zon, en boven de gehele ordening van de sterren met het licht vergeleken wordt zij de eerste bevonden'. Link ritmanlibrary

SPREUKEN 9:1-18

1 Wijsheid heeft haar huis gebouwd,

zij heeft zich zeven zuilen uitgehakt.

2 Zij heeft haar slachtvee geslacht, haar wijn gemengd,

ook heeft zij haar tafel aangericht.
3 Zij heeft haar meisjes uitgezonden en roept,

op de tinnen van de hoogten der burgstad:

4 wie nog te simpel is neme hierheen de wijk,

en wie tekort aan hart heeft,
tot hem zal zij zeggen:

5 gaat mee, laat mijn brood uw brood zijn,

en drinkt van de wijn die ik heb gemengd;

6 laat versimpelingen achter en leeft,

betreedt de weg van verstand;

7 wie een spotter vermaant neemt kleinering op zich;
wie een boosdoener bestraft loopt een vlek op;

8 bestraf een spotter niet, anders gaat hij je haten,
bestraf eens een wijze en hij zal je liefhebben;

9 geef aan een wijze en hij wordt nog wijzer,

verleen kennis aan een rechtvaardige
en hij zal doorgaan tot zich te nemen!

10 Aanvang van wijsheid is ontzag voor de Ene,

kennis van heilige zaken betekent verstand;

11 ja, door mij vermenigvuldigen zich je dagen,
en worden aan jou toegevoegd jaren van leven;

12 als je wijs wordt, word je wijs tot je voordeel;
ben je een spotter dan moet je dat op je eentje dragen.

13 Vrouwe Dwaasheid is rumoerig,
de simpelheid zelve, heeft nergens weet van;

14 ze is gezeten bij de ingang van haar huis,-
op een troon op de hoogten der burgstad,

15 om tot wie over de weg voorbijtrekken te roepen,
tot wie hun paden recht willen houden:

16 wie simpel is neme hierheen de wijk,

wie tekort aan hart heeft, tot hem wil zij zeggen:

17 gestolen wateren zijn zoet,
en in het verborgene is brood het lekkerst!
18 Hij weet niet dat daar schimmen huizen:
haar genodigden in de diepten van het dodenrijk.

In de naardensebijbel vertaling Zoek Spreuken (20e)

Of in de Nieuwe Bijbelvertaling hieronder bij Liever luisteren.

Liever luisteren?

Martijn Vroom, medewerker CDA fractie 2e Kamer op voorleesbijbel In de Nieuwe Bijbelvertaling met de tekst of ga naar downloadbijbel Spreuken is het 20e boek van het OT.

Liever live?

Protestantse Gemeente Leiden Zuidwest, Antoniuskerk, Boshuizerlaan 11, Leiden. Tijd: 9.15uur, voorganger Ds. P. Warmenhoven. Tekst(en): Spreuken 9: 1-18 en Matteus 25: 1-13. Muzikale begeleiding: Emanuel Schmidt. Link leidenzuidwest

Of kijk op churchatwork voor een dienst bij u in de buurt.

Preek van A den Besten of Ds Lammers (?) voor Hervormd Giessen-Oudekerk en Peursum op 19nov2006. Preekstencil over Spreuken 9:1-18 met per regel verwijzingen naar Mattheus 7:24-27; 11:25-30; 25:1-13, Lukas 14:15-24; Johannes 6:22-59; Jakobus 3:17; 2 Petrus 1:2-4 en Openbaringen 3:14-22; 21:6 en 22:17. Link oud.hggop > Preekstencils 2006 en dan 19nov.

Op Vimeo: in het engels door the Providence Bible Fellowship 'The Invitation' exposee on provers 9:1-18 (19?41m). Link vimeo

PSALM

Psalmen is het 19e boek van het Oude Testament en bevat 150 liederen en gedichten. De psalm van deze zondag is een smeekbede, Doe mij recht in het Latijn Judica me, Deus en dat kwamen we al eerder tegen dit jaar. De 5e zondag van de 40dagentijd of Vasten heet Judica, naar het 'introïtus' openingsgezang en dat is… Psalm 43:1.

Eerst wordt God gesmeekt, daarna wordt tegen de eigen ziel gesproken. Een mooie regel is r3 'Zend uw licht en uw trouw, dat die mij mogen leiden' in de Groot Nieuws Bijbel vertaald met 'Blijf aan mijn zijde, licht mij bij'. Ook beeldend is de 5e regel in de Groot Nieuws Bijbel vertaald met Mijn ziel, wat drukt je teneer, waarom ben je zo onrustig? En in de Nieuwe Bijbelvertaling met 'Wat ben je bedroefd, mijn ziel, en onrustig in mij'.

Kunst tip: Psalm 43 'Richte mich, Gott' Felix Mendelssohn Bartholdy (1809 – 1847). Uitvoering in Budapest 23okt2008. Dirigent Zsófia Cseri en met Ferenc Erkelen en ? (hongaars bijschrift) (4m04) Link youtube

PSALM 43 Judica me, Deus

1 Doe mij recht, o God, voer mijn geding,
tegen een volk zonder vriendschap,

doe mij aan een man van bedrog
en schurkeríj ontkomen!

2 Want gij, mijn God en mijn veste:
waarom hebt gij mij verworpen,
waarom moet ik gaan in het zwart?
onder druk van een vijand?
3 Zend uw licht en uw trouw,
dat die mij mogen leiden,
met mij komen naar uw heilige berg
en naar uw woningen;

4 en ik mag komen, tot het altaar van God,
tot de God van mijn jubelende vreugde,
en zal juichen, u danken bij de harp,
o God, mijn God!

5 Wat buig je je neer, mijn ziel,

wat kreun je over mij?

verbeid het van God,
want eens zal ik hem danken:
die mijn aanschijn bevrijdt,
die mijn God is!

In de naardensebijbel vertaling Zoek Psalmen > 43

Of in de Nieuwe Bijbelvertaling hieronder bij Liever luisteren.

Liever luisteren?

Peter Stam, pastor uit Hoogvliet op voorleesbijbel In de Nieuwe Bijbelvertaling met de tekst of ga naar downloadbijbel Psalmen is het 19e boek van het OT.

Liever live?

Niet gevonden, (oud)Katholiek parochies en kleinere Protestantse geloofsgemeenschappen zijn een goede gok, wat betreft het volgen van het leesrooster. Kijk op churchatwork voor een dienst bij u in de buurt.

Beluister de Preek van Ds. Jac. Kruidhof voor Hattem ? Op 6okt96 'Verlangen naar Gods huis' (61m). Link verzameldepreken zoek 6okt96.

Op You Tube: Ds L. Kievit preekt in 1964 over Psalm 43 :4-5 in Putten. Ds. L. Kievit (1918-1990) was gemeentepredikant in de Nederlandse Hervormde Kerk van 1942 tot en met 1984. Hij diende 2x in Putten en Schoonrewoerd, Woerden, Leiden en Gouda waar hij met emeritaat ging. Hij was tevens lid van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond binnen de Nederlandse Hervormde Kerk. Andere preken van dezelfde predikant zijn te vinden op verbidiviniminister (7m) Link youtube

(Brief aan de) TESSALONICENZEN

Tessalonicenzen is het 13e boek van het Nieuwe Testament. Het is een brief van de apostel Paulus aan de gemeente na zijn bezoek daar. In dit stukje brengt hij in herinnering dat hij en zijn reisgenoten niemand tot last (kost) zijn geweest (duidelijker in de GNB). Dat zij hard werkten en onberispelijk waren. Maar de Tessalonicenzen waren niet alleen bevattelijjk voor de boodschap, zij begrepen ook dat dit het woord van God was. 

Kunst tip: Gustave Dore, gravure in La Sainte Bible van Paulus die de Tessalonicenzen onderwijst (1865). Link biblical-art.com

1 TESSALONICENZEN 2:9-13

9 Want ge herinnert u wel,
broeders-en-zusters,
onze uitputting en de inspanning.
Nacht en dag werkend

om niemand van u te bezwaren
hebben wij u de verkondiging
van God gepredikt.

10 Gij zijt getuigen, en God ook,
hoe toegewijd en rechtvaardig en
onberispelijk wij bij u die gelooft
zijn opgetreden,

11 zoals ge wel weet
hoe wij een ieder van u
zoals een vader zijn kinderen

12 u hebben bemoedigd en
toegesproken en betuigd
dat ge moest wandelen
waardig aan God die u roept
tot zijn eigen koninkrijk en glorie.

13 En daarom brengen ook wij
God niet aflatend dank,
omdat gij, toen gij het woord
van God van ons hoorde
het niet hebt ontvangen
als een woord van mensen
maar als, wat het waarlijk is,
een woord van God,
dat ook werkt
in u die gelooft.

In de Naardensebijbel vertaling Zoek 1 Tessalonicenzen > 2

Of in de Nieuwe Bijbelvertaling hieronder bij Liever luisteren.

Liever luisteren?

Nel Rijneveld-Verhoef uit Valkenburg op voorleesbijbel In de Nieuwe Bijbelvertaling met de tekst of ga naar downloadbijbel Tessalonicenzen is het 13 boek van het NT.

Liever live?

Protestantse Gemeente Bathmen,Rietakker 22 Bathmen. Tijd: 10uur, voorganger ds. A.H. van den Bor Link pgbathmen Of kijk op churchatwork voor een dienst bij u in de buurt.

Preek van Ds. M. de Jong voor de Nederlands Gereformeerde Kerk Eindhoven over 1 Tessalonicenzen 2:1-17 op 9mei04, 'Persoonlijke inzet gevraagd'. Link eindhoven.ngk

Op You Tube: McGee's Tru the Bible - 1 THESSALONIANS 2:9-12. Deel van een uitzending in de serie die in 5 jaar de Bijbel (OT en NT niet op volgorde) leest en toelicht op de The Bible Radio Network. Het programma wordt uitgezonden sinds 1967 en wordt geproduceerd in meer dan 100 talen in de wereld. (10m) Link youtube

MATTHEUS

Mattheus is het 1e boek van het Nieuwe Testament. Het is een van de vier evangelien met de verhalen over het leven en sterven van Jezus. In de evangelieen komen verhalen soms meerdere malen voor, soms identiek soms een beetje anders. Het bekende verhaal dat we deze week lezen komt (alleen) voor bij Mattheus en wordt 'de tien bruidsmeisjes' genoemd. Het staat in Mattheus 25, we hebben boekrol 23 met Jezus kritiek op de uiterlijkheden en het materialisme van de Farizeers overgeslagen. Net als boekrol 24 waarin de verwoesting van de tempel, de rampen en vervolging worden voorspeld. Maar ook de komst van de Mensenzoon. Alleen weet niemand wanneer, net als de tien bruidsmeisjes...

Kunst tip: anonieme Vlaamse Meester 'Laatste oordeel met de wijze en de dwaze maagden' circa 1450 en 1480. Olieverf op hout(paneel), nu in het Staatliche Museen, Berlijn, Duitsland. NB De wijze en dwaze maagden zijn later toegevoegd op een extra stuk paneel door een Brusselse schilder in het laatste kwart van de 15e eeuw. Link master

of

Kunst tip: Salvador Dali gouache uit 1964-1967 'De wijze en de dwaze maagden voor de “Biblia Sacra", gepubliceerd in 1969 door Rizzoli of Rome, met 105 litho's van originele gouaches. Link dalionline biblia3-17 Tientallen wijze en dwaze maagden op: biblical-art.com

MATTHEUS 25:1-13

1 Dan zal het koninkrijk der hemelen
te vergelijken zijn met tien maagden
die hun eigen fakkels meenemen
en eropuit trekken, de bruidegom tegemoet;

2 vijf van hen zijn dwaas en vijf verstandig;

3 want als die dwaas zijn

de fakkels meenemen
nemen ze géén olie met zich mee;

4 die verstandig zijn
hebben bij haar eigen fakkels
olie in de kruikjes meegenomen;

5 als de bruidegom uitblijft
worden ze allemaal sluimerig
en slapen in;

6 midden in de nacht klinkt er een kreet:
ziedaar de bruidegom, trekt uit, hem tegemoet!

7 Dan ontwaken al die maagden
en brengen haar eigen fakkels in orde;

8 die dwaas zijn zeggen tot die verstandig zijn:
geven jullie ons van jullie olie,
want onze fakkels doven uit!

9 Maar die verstandig zijn antwoorden en zeggen:
nee, dan is er voor ons en jullie niet genoeg!

gaat liever naar de verkopers

en koopt in voor jezelf!

10 Als zij weggaan om te kopen
komt de bruidegom aan
en die gereed staan
gaan met hem naar binnen tot de bruiloft;
de poortdeur wordt gesloten.

11 Later komen ook de overige maagden aan
en zeggen: heer en meester!

doe voor ons open!

12 Maar zijn antwoord is dat hij zegt:
het is zeker, zeg ik jullie:
ik weet niet wie jullie zijn!
13 Blijft dus wakker,
want ge weet de dag niet, noch het uur!

In de Naardensebijbel vertaling Zoek Mattheus > 25

Of in de Nieuwe Bijbelvertaling hieronder bij Liever luisteren.

Liever luisteren?

Thom Snik uit Tilburg op voorleesbijbel Mattheus 24:1 tot en met 25:46) In de Nieuwe Bijbelvertaling met de tekst of ga naar downloadbijbel Mattheus is het 1e boek van het NT.

Liever live?

Protestantse Gemeente Wolphaartsdijk, Nicolauskerk, Oostkerkestraat 1, Wolphaartsdijk (bij Goes) route. Tijd: 10uur, (gast)voorganger Ria Keijzer-Meeuwse uit Voorburg. Matteus 25:1-13, 'Oliedom', tien meisjes staan te wachten op de bruidegom. Vijf van hen hebben genoeg olie meegenomen, maar de andere vijf niet… Link pgwolphaartsdijk Of kijk op churchatwork voor een dienst bij u in de buurt.

Predikatie van Willem a Brakel (1635-1711) voor 1711, 'de bloeiende gemeente in Rotterdam' de parabel of gelijkenis van de tien maagden, uit Mattheus 25:1-14.

Link theologienet

Op You Tube: 'The Wise and Foolish Virgins ' gezongen door Misty Edwards. (10m01)

Link youtube

GEBED

Vast onderdeel van de afsluiting van een kerkdienst is een gebed en het (gezamenlijk) uitspreken van het 'Onze Vader' Het gebed dat Jezus heeft geleerd. Deze keer het gebed van Salomo om Wijsheid in het boek Wijsheid. Dit boek wordt door de Katholieken wel als deel van de Bijbel(canon) beschouwd, maar door de Protestanten niet. Deze boeken worden deuterocanoniek of zelfs apocrief genoemd, maar staan wel in de bekende bijbeluitgaven. Er zijn veel meer apocriefe boeken, maar die worden niet opgenomen.

WIJSHEID 9

1 ‘God van mijn voorouders, barmhartige Heer.

U hebt door uw woord alles geschapen.

2 Door uw wijsheid hebt u de mens zo gemaakt

dat hij over uw schepping zou heersen,

3 dat hij de wereld rechtvaardig zou regeren,

in vertrouwen op u,

en dat hij oprecht zou vonnissen.

4 Schenk mij de wijsheid die naast u troont,

keur mij een plaats onder uw kinderen waardig.

5 Ik ben immers slechts uw dienaar,

de zoon van uw dienares.

Ik ben een zwak mens, met een korte levensduur

en een beperkt inzicht in recht en wetten.

6 Maar zelfs als iemand een volmaakt mens zou zijn,

dan nog is hij niets waard

wanneer hij van uw wijsheid verstoken blijft.

Bron voorleesbijbel in de Nieuwe Bijbel Vertaling.

VOLGENDE WEEK

6nov2011, 8e van de herfst 20e na Trinitatis

Jesaja 48:17-21

Psalm 70

1 Tessalonicenzen 4:1-8)

Mattheus 25:14-30

Gezang 279