6 november 2011, 8e van de herfst

Welkom bij Wat lezen we deze week!

Hier vind je elke week de Bijbel teksten die een miljoen+ mensen lezen en/of horen als ze naar de kerk gaan. Er is namelijk een leesrooster waar -alleen al in Nederland- wel 1000 kerken aan meedoen. Hun kerkgangers horen elke week hetzelfde verhaal, maar natuurlijk wel anders 'gebracht' door de dominee/priester.

PERIODE
6 november 2011 is de 8e zondag van de herfst en de 1e van de Voleinding (Evangelisch Luthers). Het kerkelijk jaar begint en eindigt met Kerst, maar de grote feesten, zoals Pasen en Pinksteren hebben ook een eigen (af)telling. We beginnen deze zondag met aftellen naar Advent(speriode) die aftelt naar Kerst. Advent begint op de zondag die het dichtst bij het feest van de apostel Andreas (30nov) valt, voor 2011 op 27 november. Op wikipedia staat het kerkelijk jaar uitgelegd en toegelicht. Bijvoorbeeld ook het gebruik van kleuren (groen, wit, paars, roze en rood) in de kerken en de liturgie. 

Kennis tip: Kleuren in de kerken en de liturgie, een overzicht op de site van de Protestantse Gemeente Warmond. Link KerkKleuren

De Bach cantates voor deze zondag zijn "Ach! ich sehe, itzt, da ich zur Hochzeit gehe” (BWV 162), "Schmücke dich, o liebe Seele “ (Koraalcantate BWV 180) en "Ich geh und suche mit Verlangen” (cantate voor bas- of sopraansolo BWV 49). De cantates horen eigenlijk bij Mattheüs 22:1-14 met de gelijkenis van het koninklijk bruiloftsmaal die wij lazen op 9okt2011.

Op You Tube: JS Bach "Ich geh und suche mit Verlangen” (cantate voor bas- of sopraansolo BWV 49) Zonder verdere bronvermelding (25m41) Link youtube

of kijk op dit blog op 17okt2010 naar J.S. Bach Cantata 180 gedoceerd en gedemonstreerd door Helmuth Rilling op het Oregon Bach festival. 1van3 (10m58).


Concert tips

6Nov2011 om 19.30 uur in de Remonstrantse Geertekerk, Geertebolwerk Utrecht (op loopafstand CS) "Ach! ich sehe, itzt, da ich zur Hochzeit gehe” (BWV 162), "Schmücke dich, o liebe Seele “ (Koraalcantate BWV 180) met oefenen vooraf en meezingen. Gijs Leenaars en het koor en orkest van de Bachcantatediensten Link Utrechtse Bachcantatediensten

NB er zijn nog 4 concerten op 6nov Link eduardvanhengel maar met andere Bach cantates en op zaterdag 5nov2011 om 19uur Cantate 70 in de Grote Kerk van Vlaardingen, Markt 63 met Bas van Houte en het Vocaal Ensemble Schiedam & Westnederlands Bachorkest Stichting Cantates Grote Kerk Vlaardingen

Omdat het zondag 6 november de eerste zondag na Allerzielen is om 19uur een cantatedienst in de Kruiskerk, van der Veerelaan 30a, Amstelveen. 'Musikalische exequien' van Heinrich Schültz (1585-1672) Gekozen omdat het uitvaartmuziek is uit 1636, gecomponeerd bij het overlijden van graaf Reuss, vriend en beschermheer van Schütz. Muzikale leiding Bert ’t Hart Liturgie: ds S.L. Schoch, Den Haag Interessante inleiding over Schutz, de 'stamvader van de Duitse muziek', een tijdgenoot van Monteverdi en beinvloeder van JS Bach in een stuk van (doc) eduardvanhengel.

Op You Tube: Heinrich Schütz - 'Musikalische Exequien - Herr, wenn ich nur dich habe' Door Howard Arman, Schütz Akademie (3m33). Link youtube


TEKSTEN

Deze week is het thema houd je aan de wetten, doe je best en vertrouw op de Heer. In Jesaja met als bewijs Exodus als de Israelieten Babylon kunnen verlaten. In de excerpt-psalm 70 een indringend gebed om hulp. In Tessalonicenzen 'behaag God en onthoudt Jezus voorschriften' en praktische onthoudingsregels voor mannen. In Mattheus een lastige les van Jezus over vertrouwen, inzet en beloning. 

Jesaja 48:17-21
Psalm 70
1 Tessalonicenzen 4:1-8
Mattheus 25:14-30
Gezang 279


JESAJA

Jesaja is het 23ste boek van het Oude Testament. We lezen weer uit de boekrollen van Jesaja en nu die van 2e of deutero Jesaja die boekrol 40 tot en met 55 schreef. De 2e Jesaja trad 200 jaar later op dan de 1e Jesaja, rond 550-540 voor Christus tijdens de Babylonische ballingschap. Hij benadrukt de uniekheid van de God van Israel als schepper van de aarde. Ook bemoedigt hij de ballingen voorspelt hun bevrijding en terugkeer naar Jeruzalem. Boekrol 47 heeft in de Groot Nieuws Bijbel ook de titel 'de ondergang van Babel en de bevrijding van Jeruzalem'. Boekrol 48 heet 'het verleden een belofte voor de toekomst en vanaf r12 'een nieuwe uittocht' (net als in het boek Exodus).

In r17 staat dat God Israel heeft 'vrijgekocht' en het volk de weg wijst. Als het volk zijn weg had gevolgd had het (altijd) vrede en voorspoed gekend. Nu moet moet Babel ontvluchten en over haar vrijheid vertellen. In r20 verwijzingen naar Exodus: de tocht door de woestijn en het water dat uit de rots spoot. Weggelaten door de Leesrooster samenstellers is de wat dreigende 22ste regel die er in de opmaak wel bij lijkt te horen. 

Kunst tip: 'De val of apocalyps van Babylon' in een History Bijbel uit Utrecht circa 1430. Bijbel Meesters van de 1e generatie, Alexander Meester, Claes Brouwer, de Psalter Meester, Meesters van Otto van Moerdrecht, Meester Azor, Meester F en de Gethsemane Meester (verluchters). Nu in het Meermano Westreenianum, Koninklijke Bibliotheek Den Haag (78 D 38 II 282v). Link meermanno

JESAJA 48:17-21
17 Zo heeft gezegd de Ene, je verlosser,
de Heilige van Israël:
ik, de Ene, je God, ben het
die je leert wat baat brengt,
die je de weg wijst op de weg die je gaat.

18 Was je maar opmerkzaam geweest
op mijn geboden,
dan was je vrede nu als een rivier,
je gerechtigheid als de golven van de zee;
48:19 dan was je zaad als het zand,
als de korrels daarvan
al wat uit je lijf voortkwam;
niet werd weggemaaid, niet verdelgd
jouw naam van voormijn aanschijn!

20 Trekt weg uit Babel, ontvlucht de Kasdiem
met jubelende stem,
meldt het, laat dit horen,
brengt het uit tot aan de rand van de aarde;
zegt: verlost heeft de Ene zijn dienaar Jakob!

21 Geen dorst zullen zij lijden
als zij gaan door dorre streken:
water uit een rots
zal hij voor hen laten stromen,
hij zal een rots klieven
en wateren zullen vloeien;

(22 geen vrede meer,
heeft de Ene gezegd, voor die boosdoeners!)

In de naardensebijbel vertaling Zoek Jesaja kies 48

Of in de Nieuwe Bijbelvertaling hieronder bij Liever luisteren.

Liever luisteren?

Maty en Marloes Dankers op voorleesbijbel In de Nieuwe Bijbelvertaling met de tekst of ga naar downloadbijbel Jesaja is het 23ste boek van het OT.

Liever live?

De Ark Van Ollefenstraat 9, Amsterdam Nieuw-west (Slotervaart) Tijd: 10uur, voorganger Drs Diane Vonk - van den Berg Link deark-slotervaart Of kijk op churchatwork voor een dienst bij u in de buurt.

Beluister de Preek van dominee Matahelumual voor de Molukse Evangelische Kerk in Breukelen op 6nov2005 over Jesjaj 48:17-21. Deels in het Maleis. Link ikonrtv

Op You Tube: 'Lead Me' gezongen door Sanctus Real, upload door Eman 735 omdat “It gives a perspective from a father looking at his life and asking for help in being a leader amongst his family emotionally and spiritually. I hope you not only like the tune or lyrics of this song but that that it reminds you that we all need God to help us in our lives, and with a humble heart in prayer, God will give you that help and lead you”. Thus says the Lord, Your Redeemer, the Holy One of Israel: "I am the Lord your God, who teaches you to profit, who leads you by the way you should go." (Isaiah 48:17) (3m48) Link youtube

PSALM

Psalmen is het 19e boek van het Oude Testament en bevat 150 liederen en gedichten. De psalm voor deze zondag 70, is eigenlijk een herhaling van regel 2 tot en met 6 van psalm 40. Omdat psalm 40 18 regels heeft en meer thema's heeft psalm 70 als op zicht zelf staand gebed een heel andere krachtige lading: 'Heer, laat mij niet wachten'. In de Nieuwe Bijbelvertaling wordt het 2e deel van r1 vertaald met 'een dringend gebed' hier in de Naardense Bijbelvertaling 'voor het in gedachte brengen'.

De psalm heet in het Latijn 'Deus, in adiutorium' Deus in audiutorium is ook de beginregel van avondgebeden, vespers. Een heel beroemde muzikale versie is de Gezegende Maagd Maria Vesper van Monteverdi (1567-1643) uit 1610.

Kunst tip: De versie met John Eliot Gardiner en Bryn Terfel waar hij nog piepjong is en nauwelijks in beeld (goed te zien 2m45) Live opnamen in de San Marco in Venetie, Italie in 1989. 'Vespro Della Beata Vergine' - Claudio Monteverdi (1610) met The Monteverdi Choir, The London Oratory Junior Choir, The English Baroque Soloists, John Eliot Gardiner. Andere solisten: Ann Monoyios & Marinella Pennicchi (sopranen); Michael Chance (countertenor treed op in het Concertgebouw en maakte o.a. Handel CD's; Mark Tucker, Nigel Robson en Sandro Naglia (tenoren) en Bryn Terfel en Alastair Miles (basses). Bryn Terfel zingt nu bariton. (Dixit Dominus: 7m10) Link youtube

Kunst tip2: Een recentere BBC Proms (zomerconcert) uitvoering met vrijwel dezelfde bezetting maar 2/3 generaties jonger en andere niet genoemde solisten. 'Vespro della Beate Vergine, vespers of the blessed virgin, Marien vesper' John Elliot Gardiner, Monteverdi Choir, London Oratory Junior Choir, his Majesties Sagbutts & Cornetts. Link (begin) Versiculus en Responsoirum youtube (2m10) Psalmus: Dixit Dominus youtube (7m13)

PSALM 70 Deus, in adiutorium

1 Voor de koorleider, van David,

voor het in-gedachten-brengen.

2 O God, om mij te redden, o Ene,
om mij te helpen: haast u!

3 Dat worden beschaamd en te schande
de zoekers van mijn ziel,
dat achteruit deinzen en worden ontgoocheld
die verlangen naar mijn kwaad!
4 Dat omkeren vanwege hun schande
die daar zeggen: 'haha!'
5 Laat vrolijk zijn en in u zich verheugen
alle zoekers van u, dat bestendig zeggen:

'grootmachtig is God',
de minnaars van uw heil.

6 Ik, ik ben gebogen en arm,
God, haast u naar mij toe!

In de naardensebijbel vertaling Zoek Psalmen kies 70

Of in de Nieuwe Bijbelvertaling hieronder bij Liever luisteren.

Liever luisteren?

Marin van Hartingsveldt-de Nie uit Maasland op voorleesbijbel In de Nieuwe Bijbelvertaling met de tekst of ga naar downloadbijbel Psalmen is het 19e boek van het OT.

Liever live?

Niet gevonden, kijk op churchatwork voor een dienst bij u in de buurt

Preek van (streng) Christelijk Reformatorisch Dominee den Boer over Luther en het avondmaal en het verschil tussen psalm 40 en 70. Zonder datum of plaats. NB Zijn Preken staan onder Homiletica. Link pdf dsdenboer.refoweb

Op You Tube: 'Psalm 70' op muziek gezet door de Solomon's Porch Worship Band. Op hun album "Invite Us" (4m08). Link youtube


Brief aan de TESSALONICENZEN

Tessalonicenzen is het 13e boek van het Nieuwe Testament. Het is een brief van Paulus aan de christelijke gemeente in Tessalonica met aanwijzingen. Ook hier benadrukt hij het belang van toewijding aan God en het naleven van de wetten en regels, maar ook de voorschriften die Jezus heeft gegeven. Paulus details zijn vrij specifiek en zetten mannen nogal simpel en 'belust' weg. Het volgende stuk is veel positiever over broeders en zusters en broeder- en zusterliefde.

Kunst tip: Nr 7 is de 1e Brief van Paulus aan de Thessalonicenzen. Paulus houd een boek en zwaard vast, verluchte initiaal (Hoffd/Beginletter) in een Historie Bijbel (Psalter and New Testament). Utrecht, Gerard Wesselz. van Deventer (scribe, schrijver) en de Meester van Den Haag (verluchter) Circa 1443. Koninklijke Bliotheekl nr 69 B 10 folio 166r. Link kb manuscripts

1 TESSALONICENZEN 4:1-8
1 Voor het overige dan,
broeders-en-zusters,
vragen wij en roepen wij u op,
in eenheid met de Heer Jezus,
dat gij, zoals ge van ons
hebt aangenomen hoe ge moet wandelen
en God behagen, zoals ge ook wandelt,
dat ge dat des te overvloediger doet.
2 Want ge weet welke afkondigingen
wij u op gezag van de Heer Jezus
hebben gegeven.
Want dit is de wil van God:
uw heiliging, door u te onthouden
van de ontucht,
4 dat een ieder van u
zijn eigen ding weet te bezitten
in heiliging en eerbaarheid,

5 niet in een hartstocht van verlangen
zoals ook 'de heidenen die
van God niet weten' (Jeremia 10:25, Psalm79:6)
6 en door zich niet te buiten te gaan
en in het zakendoen zijn broeder
te benadelen,
omdat de Heer een wreker
voor die allen is,
zoals wij u eerder ook
hebben gezegd en betuigd.

7 Want God heeft ons niet
geroepen voor onreinheid
maar in heiliging.

8 Wie dan dit verwerpt,
verwerpt niet een mens
maar de God die ook
zijn heilige Geest aan u geeft

In de Naardensebijbel vertaling Zoek Tessalonicenzen kies 8

Of in de Nieuwe Bijbelvertaling hieronder bij Liever luisteren.

Liever luisteren?Nel Rijneveld-Verhoef uit Valkenburg op voorleesbijbel In de Nieuwe Bijbelvertaling met de tekst of ga naar downloadbijbel Tessalonicenzen is het 13e boek van het NT.

Liever live?Dorpskerk Vierpolders, Dijckptingen 1, Vierpolders. Tijd: 9.30uur, voorganger ds. D.G. VanNoordennen. Link dorpskerkvierpolders Of kijk op churchatwork voor een dienst bij u in de buurt.

Preek van Bert de Ruiter voor de Evangelische Gemeente Bommelerwaard (anno 2008 in Zaltbommel) over 1 Thessalonicenzen 4:1-8. Jezus volgen op Temptation Island', Sexuele reinheid in een onreine wereld . 'Temptation Island is echt' (Temtation Island is een gemanipuleerd TV programma waarin relaties en trouw op de proef worden gesteld ). 9 lessen uit de Bijbel. Link pdf kerkmetpassie

Op You Tube: Zonder beschrijving in het Engels, Pastor Jeff, 1 Tessalonicans 4:1-8 (10m) Link youtube

MATTHEUS
Mattheus is het 1e boek van het Nieuwe Testament. Het is een van de vier evangelieen met de verhalen over het leven en sterven van Jezus. In de evangelieen komen verhalen soms meerdere malen voor, soms identiek soms een beetje anders. Het zijn vaak gelijkenissen, parabels als illustratie van een les. Dit verhaal komt ook voor bij Lucas 19:11-27. In het deze vertaling gaat het over geldmunten die talenten worden genoemd.

Ik vind het geen makkelijk verhaal, mensen worden ongelijk behandeld maar terecht blijkt achteraf want naar hun talenten, vaardigheden. Angst en gemakzucht (?) worden bestraft. Opvallend vond ik de strekking van 'maaien waar je niet gezaaid hebt' ofwel geld verdienen met geld dat je al hebt door anderen het werk te laten doen.

Kunst tip: 'Parabel van de talenten' anonieme illustrator in de 'Speculum humanae salvationis', de spiegel van de menselijke ziel, Keulen circa 1450. Nu in het Meermanno Westreenianum Koninklijke Bibliotheek, Den Haag, 10B34 40v Link biblical-art of meermanno (hele bladzijde).

MATTHEUS 25:14-30

14 Want het is zoals met
een mens die op reis gaat:
hij roept zijn dienaars
en geeft aan hen over
mijn hulp en ontkoming zijt gij, O Ene,
aarzel niet! al wat hem behoort
15 de ene geeft hij vijf talenten,
de andere twee, de derde een,
aan elk naar zijn vermogen,
en gaat op reis;
16 onmiddellijk gaat hij die vijf talenten mocht aannemen
op pad om er mee te werken
en hij verdient er vijf bij;
17 zo ook verdient die van de twee
er twee bij;
18 maar die het ene (talent) heeft aangenomen
gaat ver weg, graaft een gat in de grond
en verbergt het geld van zijn heer.
19 Na lange tijd
komt de heer van de dienaars
de rekening met hen vereffenen.
20 Die de vijf talenten had aangenomen
komt tot hem
en brengt vijf talenten tot hem erbij,
zeggend:
heer, vijf talenten hebt u mij gegeven,
zie, vijf talenten heb ik erbij verdiend!
21 Zijn heer verklaart hem:
uitstekend, goede en getrouwe dienaar,
over weinig ben je me trouw geweest,
over véél zal ik je stellen:
kom binnen in de vreugde van je heer!
22 Als ook die van de twee talenten
tot hem komt, zegt hij:
heer, twee talenten hebt u mij gegeven,
zie, twee talenten heb ik erbij verdiend!
23 Zijn heer verklaart hem:
uitstekend, goede en getrouwe dienaar,
over weinig ben je me trouw geweest,
over veel zal ik je aanstellen:
kom binnen in de vreugde van je heer!
24 Als ook hij tot hem komt
die het ene talent heeft aangenomen
zegt hij:
heer, ik ken u: u bent een hard mens
die oogst waar u niet hebt gezaaid
en bijeenbrengt vanwaar u
niet hebt uitgestrooid;
25 ik ben bevreesd geworden,
ben ver weg gegaan
en heb uw talent verborgen in de grond:
zie, hier hebt ge het, het is van u!
26 Ten antwoord zegt zijn heer tot hem:
slechte slome slaaf!,
je wist dat ik oogst
waar ik niet heb gezaaid
en bijeenbreng
vanwaar ik niet heb uitgestrooid:
27 dus had je mijn gelden moeten beleggen
bij de bankiers,
dan had ik bij mijn komst het mijne
meegekregen met rente!
28 haalt dan dat talent bij hem weg
en geeft het aan hem die
de tien talenten heeft!
29 Ja, aan al wie heeft zal worden gegeven,
hij wordt begiftigd met overvloed;
en wie niets heeft, ook wat hij heeft
zal bij hem worden weggehaald!
30 En die nutteloze slaaf: gooi hem eruit,
de buitenste duisternis in!
daar zal het geween zijn
en het geknars van de tanden!

In de Naardensebijbel vertaling Zoek Mattheus > 25

Of in de Nieuwe Bijbelvertaling hieronder bij Liever luisteren.

Liever luisteren?

Thom Snik uit Tilburg op voorleesbijbel In de Nieuwe Bijbelvertaling met de tekst of ga naar downloadbijbel Mattheus is het 1e boek van het NT.

Liever live?

Protestantse Gemeente Meppel. Grote- of Mariakerk, Kerkplein om 10.00 uur, voorganger ds. Cees Huisman. Themadienst Kerk en School In het Erfdeel, Atalanta 2, Meppel. Adres om 10.00 uur, ds. Kees Stroop 'Namasté viering' en om 14.00 uur: ds. Kees Stroop 'Sfeerviering'. Mattheus 25:14-30 'Er kan nog meer bij'. Wat zou je doen met een miljoen? In het verhaal van vandaag krijgen drie mannen een groot bedrag in beheer. Ze gaan er op heel verschillende manieren mee om. Link protestantsegemeentemeppel Of kijk op churchatwork voor een dienst bij u in de buurt.

Homile overwegingen van Kees Schilder, Herman van Tulder, Richard Schreus (2008), Romain Debbaudt. Ype Sjoerd de Jong et al op corticool

Op You Tube: Filmpje waarin Mattheus 25:14-30 wordt negespeeld voor de jeugddienst Holland's God Talent Ferdi Vonk (4m50) Link youtube

GEBED

Vast onderdeel van de afsluiting van een kerkdienst is een gebed en het (gezamenlijk) uitspreken van het 'Onze Vader' Het gebed dat Jezus heeft geleerd. Deze keer een gebed om moed vanweg de bange dienaar in Mattheus.

Gebed om kracht en moed

(Vertaald uit The Oxford Book of Prayer, Oxford 1988, p.148.)

...

O Heilige Geest, wiens aanwezigheid vrijheid is,

schenk ons de vrijheid van geest

die maakt dat wij niet bang zijn om onbekende wegen te betreden,

noch teruggehouden worden

door onze eigen bange twijfels of de angst van anderen.

Wenk ons steeds vooruit naar de plaats van Uw wil

welke tevens de plaats van Uw kracht is,

o altijd-gidsende, altijd-liefhebbende God.
George Appleton

Bron: zinrijk gebed om kracht en moed

VOLGENDE WEEK

13 november 2011, 9e zondag van de herfst 2e van de Voleinding

Ezechiel 34:11-17

Psalm 90

1 Tessalonicenzen 4:9-12)

Mattheus 25:31-46

Tussentijds 190

30 oktober 2011, 7e zondag van de herfst

Welkom bij Wat lezen we deze week!

Hier vind je elke week de Bijbel teksten die een miljoen+ mensen lezen en/of horen als ze naar de kerk gaan. Er is namelijk een leesrooster waar -alleen al in Nederland- wel 1000 kerken aan meedoen. Hun kerkgangers horen elke week hetzelfde verhaal, maar natuurlijk wel anders 'gebracht' door de dominee of priester.

PERIODE

30 oktober 2011 is 7e zondag van de herfst en 19e na Trinitatis. Het is geen bijzondere (zon)dag. Op maandag 31 oktober is het echter 'Hervormingsdag' een herdenkingsdag in protestantse kerken. Op 31okt1517 timmerde Maarten Luther zijn 95 stellingen tegen situaties in de Rooms-katholieke Kerk op de deur van de kerk in Wittenberg. Het werd het begin van de Evangelische Kirche Deutschland en de Reformatie.

Nb Het is ook het 25-jarig ambtsjubileum van een van 'mijn' dominees: Ds Heine Siebrand (ook studentenpastor) van de Remonstrantse Geertekerk, Geertekerkhof, Utrecht tevens studentenpastor. De dienst begint om 10.30 uur en wordt vast bijzonder.

Op dinsdag 1nov2011'' is het 'Allerheiligen' voor Katholieken en Anglicanen. Op deze feestdag worden alle heiligen en martelaren herdacht. Dat zijn er veel en hun verhalen zijn meeslepend maar vaak ook bloederig. In de Middeleeuwen waren de Legenda Aurea of Gouden Legenden populair. De verzameling verhalen werd opgeschreven door Jacobus de Voragine (1228 of 1229 – 1298) en deze al oudere verhalen vormen ook vaak de basis voor de manier waarop heiligen en martelaren worden afgebeeld (iconografie en christelijke symboliek) en hun 'attributen', meestal de werktuigen waarmee zij gemarteld zijn.

Kunst tip: Fra Angelico, 15e eeuw. Paneel 'Allerheiligen'. Voorlopers van Christus (profeten?) Heiligen en martelaren. Tempera/eierverf op hout nu in de National Gallery, London, VK Link Wikipedia All-Saints

Woensdag 2 November wordt Allerzielen gevierd in Katholieke kerken om alle overledenen te herdenken en worden requiemmissen opgedragen. Zie pagina Kerkmuziek II.

De Bach cantates voor deze zondag zijn "Ich elender Mensch, wer wird mich erlösen” (BWV 48), "Wo soll ich fliehen hin“ (Koraalcantate BWV 5) en ''Ich will den Kreuzstab gerne tragen” (cantate voor bas solo BWV 56). Deze cantates horen bij Mattheüs 9:1-8 over de Genezing van een verlamde.

Op You Tube: JS Bach, cantata "Wo soll ich fliehen hin?" BWV 5:1 het openings Koraal. Met de tekst, maar zonder de uitvoerenden. (4m04). Link youtube

Of kijk op dit blog op 10okt2010 naar JS Bach "Ich elender Mensch, wer wird mich erlösen" (BWV 48) Tenor Jelle Leistra zingt recitatief en aria, met het Koor en Kamerorkest Sjosjanim, dirigente Mariëlle Heidekamp in de Dorpskerk Bodegraven, 17 oct 2009 (4m21).

Concert tip

30okt2011 om 10uur in de Nieuwe Badkapel, Badweg 's-Gravenhage cantate 48 JS Bach "Ich elender Mensch, wer wird mich erlösen” door Gilles Michels en het Haags Barokgezelschap en om 19.15uur in de Dorpskerk in Wassenaar. Link Haags Barokgezelschap NB Er staan nog 1 Concerten met cantate 48 op de Cantate Agenda van eduardvanhengel

TEKSTEN

Naar wie luister je? In Spreuken liefst naar Vrouwe Wijsheid die Gods wijsheid onderwijst. Psalm 43 is een smeekbede om (Uw) licht en trouw, dat die mij mogen leiden. De Tessalonicenzen worden geprezen door Paulus om hun wijsheid, want zij begrepen dat het woord van God hun verkondigd werd. Maar in Mattheus 25 luisteren de domme bruismeisjes naar de wijze bruidsmeisje en missen toch de boot.... In het gezang komen de bruidsmeisjes, maagden nog eens voorbij.

Spreuken 9:1-18

Psalm 43

1 Tessalonicenzen 2:9-13

Mattheus 25:1-13

Gezang 262

NB Voor Allerheiligen is een apart leesrooster gemaakt: Jesaja 60:1-11 en 17-22, Psalm 138, Openbaring 7:2-4 en 9-17, Mattheus 5:1-12 en Gezang 299

SPREUKEN

Spreuken is het 20e boek van het Oude Testament. Samen met het volgende boek wordt het beschouwd als wijsheidsliteratuur. Het zijn allerlei uitspraken met een onderwijzeningen. Ze worden vaak aan 'de wijste van allen: Salomo' toegeschreven. Het is praktische wijsheid, levenskunst voor de dagelijkse zaken en de omgang met elkaar, in zaken, bij de opvoeding van kinderen etc. Belangrijk zijn bescheidenheid, geduld, mildheid en zorgvuldig gedrag. De hoogste wijsheid is handelen naar God's geboden. Bron Groot Nieuws Bijbel. 

Het boek wordt ingedeeld naar de herkomst en de vorm van de spreuken. Wij lezen het laatste stuk van deel 1-9 dat wordt gekenmerkt door algemene en poetische wijsheid en dwaasheid (Groot Nieuws Bijbel), voorgesteld als vrouwen, maar in mijn perceptie ook een Grieks gebruik. Deel 9 heet in de3 GNB 'Wijsheid als levenshouding'. In Spreuken wordt alsmaar 'mijn zoon' aangesproken, heel soms 'kinderen'. Het thema is ook nogal vrouw onvriendelijk gezien alle waarschuwingen voor gevaarlijke, verleidelijke, overspelige en hoerige vrouwen. In ons stuk voor deze week gaat het alleen over de uitnodiging van Vrouwe Wijsheid en Dwaasheid om te komen eten, regel 4 en 16 zijn identiek, maar de menukaart verschillend. Opmerkelijk vond ik r8: wijs een spotter niet terecht, dat is zinloos, maar berisp wel een wijs man.

Kunst tip: Een gekroonde vrouw wijst een man op God: "Alle wijsheid komt van de Heer, en is bij hem voor eeuwig" in Petrus Comestor, 'Bible historiale' (vertaling uit het Latijn door Guyars des Moulins). Gemaakt in Parijs, circa 1372. Raoulet d'Orléans (kopiist), Jean Bondol, Eerste Meester van de Bijbel van Jean de Sy, en andere verluchters. Nu in de Meermanno Westreenianum, Koninklijke Bibliotheek Den Haag (10B23 folio 338v). Link meermanno Link mnemosyne

Kunst tip: Uit Geert Grote's (+1384) vertaling in het Nederlands van het Getijdenboek van de Eeuwige Wijsheid 'De Wijsheid is schoner dan de zon, en boven de gehele ordening van de sterren met het licht vergeleken wordt zij de eerste bevonden'. Link ritmanlibrary

SPREUKEN 9:1-18

1 Wijsheid heeft haar huis gebouwd,

zij heeft zich zeven zuilen uitgehakt.

2 Zij heeft haar slachtvee geslacht, haar wijn gemengd,

ook heeft zij haar tafel aangericht.
3 Zij heeft haar meisjes uitgezonden en roept,

op de tinnen van de hoogten der burgstad:

4 wie nog te simpel is neme hierheen de wijk,

en wie tekort aan hart heeft,
tot hem zal zij zeggen:

5 gaat mee, laat mijn brood uw brood zijn,

en drinkt van de wijn die ik heb gemengd;

6 laat versimpelingen achter en leeft,

betreedt de weg van verstand;

7 wie een spotter vermaant neemt kleinering op zich;
wie een boosdoener bestraft loopt een vlek op;

8 bestraf een spotter niet, anders gaat hij je haten,
bestraf eens een wijze en hij zal je liefhebben;

9 geef aan een wijze en hij wordt nog wijzer,

verleen kennis aan een rechtvaardige
en hij zal doorgaan tot zich te nemen!

10 Aanvang van wijsheid is ontzag voor de Ene,

kennis van heilige zaken betekent verstand;

11 ja, door mij vermenigvuldigen zich je dagen,
en worden aan jou toegevoegd jaren van leven;

12 als je wijs wordt, word je wijs tot je voordeel;
ben je een spotter dan moet je dat op je eentje dragen.

13 Vrouwe Dwaasheid is rumoerig,
de simpelheid zelve, heeft nergens weet van;

14 ze is gezeten bij de ingang van haar huis,-
op een troon op de hoogten der burgstad,

15 om tot wie over de weg voorbijtrekken te roepen,
tot wie hun paden recht willen houden:

16 wie simpel is neme hierheen de wijk,

wie tekort aan hart heeft, tot hem wil zij zeggen:

17 gestolen wateren zijn zoet,
en in het verborgene is brood het lekkerst!
18 Hij weet niet dat daar schimmen huizen:
haar genodigden in de diepten van het dodenrijk.

In de naardensebijbel vertaling Zoek Spreuken (20e)

Of in de Nieuwe Bijbelvertaling hieronder bij Liever luisteren.

Liever luisteren?

Martijn Vroom, medewerker CDA fractie 2e Kamer op voorleesbijbel In de Nieuwe Bijbelvertaling met de tekst of ga naar downloadbijbel Spreuken is het 20e boek van het OT.

Liever live?

Protestantse Gemeente Leiden Zuidwest, Antoniuskerk, Boshuizerlaan 11, Leiden. Tijd: 9.15uur, voorganger Ds. P. Warmenhoven. Tekst(en): Spreuken 9: 1-18 en Matteus 25: 1-13. Muzikale begeleiding: Emanuel Schmidt. Link leidenzuidwest

Of kijk op churchatwork voor een dienst bij u in de buurt.

Preek van A den Besten of Ds Lammers (?) voor Hervormd Giessen-Oudekerk en Peursum op 19nov2006. Preekstencil over Spreuken 9:1-18 met per regel verwijzingen naar Mattheus 7:24-27; 11:25-30; 25:1-13, Lukas 14:15-24; Johannes 6:22-59; Jakobus 3:17; 2 Petrus 1:2-4 en Openbaringen 3:14-22; 21:6 en 22:17. Link oud.hggop > Preekstencils 2006 en dan 19nov.

Op Vimeo: in het engels door the Providence Bible Fellowship 'The Invitation' exposee on provers 9:1-18 (19?41m). Link vimeo

PSALM

Psalmen is het 19e boek van het Oude Testament en bevat 150 liederen en gedichten. De psalm van deze zondag is een smeekbede, Doe mij recht in het Latijn Judica me, Deus en dat kwamen we al eerder tegen dit jaar. De 5e zondag van de 40dagentijd of Vasten heet Judica, naar het 'introïtus' openingsgezang en dat is… Psalm 43:1.

Eerst wordt God gesmeekt, daarna wordt tegen de eigen ziel gesproken. Een mooie regel is r3 'Zend uw licht en uw trouw, dat die mij mogen leiden' in de Groot Nieuws Bijbel vertaald met 'Blijf aan mijn zijde, licht mij bij'. Ook beeldend is de 5e regel in de Groot Nieuws Bijbel vertaald met Mijn ziel, wat drukt je teneer, waarom ben je zo onrustig? En in de Nieuwe Bijbelvertaling met 'Wat ben je bedroefd, mijn ziel, en onrustig in mij'.

Kunst tip: Psalm 43 'Richte mich, Gott' Felix Mendelssohn Bartholdy (1809 – 1847). Uitvoering in Budapest 23okt2008. Dirigent Zsófia Cseri en met Ferenc Erkelen en ? (hongaars bijschrift) (4m04) Link youtube

PSALM 43 Judica me, Deus

1 Doe mij recht, o God, voer mijn geding,
tegen een volk zonder vriendschap,

doe mij aan een man van bedrog
en schurkeríj ontkomen!

2 Want gij, mijn God en mijn veste:
waarom hebt gij mij verworpen,
waarom moet ik gaan in het zwart?
onder druk van een vijand?
3 Zend uw licht en uw trouw,
dat die mij mogen leiden,
met mij komen naar uw heilige berg
en naar uw woningen;

4 en ik mag komen, tot het altaar van God,
tot de God van mijn jubelende vreugde,
en zal juichen, u danken bij de harp,
o God, mijn God!

5 Wat buig je je neer, mijn ziel,

wat kreun je over mij?

verbeid het van God,
want eens zal ik hem danken:
die mijn aanschijn bevrijdt,
die mijn God is!

In de naardensebijbel vertaling Zoek Psalmen > 43

Of in de Nieuwe Bijbelvertaling hieronder bij Liever luisteren.

Liever luisteren?

Peter Stam, pastor uit Hoogvliet op voorleesbijbel In de Nieuwe Bijbelvertaling met de tekst of ga naar downloadbijbel Psalmen is het 19e boek van het OT.

Liever live?

Niet gevonden, (oud)Katholiek parochies en kleinere Protestantse geloofsgemeenschappen zijn een goede gok, wat betreft het volgen van het leesrooster. Kijk op churchatwork voor een dienst bij u in de buurt.

Beluister de Preek van Ds. Jac. Kruidhof voor Hattem ? Op 6okt96 'Verlangen naar Gods huis' (61m). Link verzameldepreken zoek 6okt96.

Op You Tube: Ds L. Kievit preekt in 1964 over Psalm 43 :4-5 in Putten. Ds. L. Kievit (1918-1990) was gemeentepredikant in de Nederlandse Hervormde Kerk van 1942 tot en met 1984. Hij diende 2x in Putten en Schoonrewoerd, Woerden, Leiden en Gouda waar hij met emeritaat ging. Hij was tevens lid van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond binnen de Nederlandse Hervormde Kerk. Andere preken van dezelfde predikant zijn te vinden op verbidiviniminister (7m) Link youtube

(Brief aan de) TESSALONICENZEN

Tessalonicenzen is het 13e boek van het Nieuwe Testament. Het is een brief van de apostel Paulus aan de gemeente na zijn bezoek daar. In dit stukje brengt hij in herinnering dat hij en zijn reisgenoten niemand tot last (kost) zijn geweest (duidelijker in de GNB). Dat zij hard werkten en onberispelijk waren. Maar de Tessalonicenzen waren niet alleen bevattelijjk voor de boodschap, zij begrepen ook dat dit het woord van God was. 

Kunst tip: Gustave Dore, gravure in La Sainte Bible van Paulus die de Tessalonicenzen onderwijst (1865). Link biblical-art.com

1 TESSALONICENZEN 2:9-13

9 Want ge herinnert u wel,
broeders-en-zusters,
onze uitputting en de inspanning.
Nacht en dag werkend

om niemand van u te bezwaren
hebben wij u de verkondiging
van God gepredikt.

10 Gij zijt getuigen, en God ook,
hoe toegewijd en rechtvaardig en
onberispelijk wij bij u die gelooft
zijn opgetreden,

11 zoals ge wel weet
hoe wij een ieder van u
zoals een vader zijn kinderen

12 u hebben bemoedigd en
toegesproken en betuigd
dat ge moest wandelen
waardig aan God die u roept
tot zijn eigen koninkrijk en glorie.

13 En daarom brengen ook wij
God niet aflatend dank,
omdat gij, toen gij het woord
van God van ons hoorde
het niet hebt ontvangen
als een woord van mensen
maar als, wat het waarlijk is,
een woord van God,
dat ook werkt
in u die gelooft.

In de Naardensebijbel vertaling Zoek 1 Tessalonicenzen > 2

Of in de Nieuwe Bijbelvertaling hieronder bij Liever luisteren.

Liever luisteren?

Nel Rijneveld-Verhoef uit Valkenburg op voorleesbijbel In de Nieuwe Bijbelvertaling met de tekst of ga naar downloadbijbel Tessalonicenzen is het 13 boek van het NT.

Liever live?

Protestantse Gemeente Bathmen,Rietakker 22 Bathmen. Tijd: 10uur, voorganger ds. A.H. van den Bor Link pgbathmen Of kijk op churchatwork voor een dienst bij u in de buurt.

Preek van Ds. M. de Jong voor de Nederlands Gereformeerde Kerk Eindhoven over 1 Tessalonicenzen 2:1-17 op 9mei04, 'Persoonlijke inzet gevraagd'. Link eindhoven.ngk

Op You Tube: McGee's Tru the Bible - 1 THESSALONIANS 2:9-12. Deel van een uitzending in de serie die in 5 jaar de Bijbel (OT en NT niet op volgorde) leest en toelicht op de The Bible Radio Network. Het programma wordt uitgezonden sinds 1967 en wordt geproduceerd in meer dan 100 talen in de wereld. (10m) Link youtube

MATTHEUS

Mattheus is het 1e boek van het Nieuwe Testament. Het is een van de vier evangelien met de verhalen over het leven en sterven van Jezus. In de evangelieen komen verhalen soms meerdere malen voor, soms identiek soms een beetje anders. Het bekende verhaal dat we deze week lezen komt (alleen) voor bij Mattheus en wordt 'de tien bruidsmeisjes' genoemd. Het staat in Mattheus 25, we hebben boekrol 23 met Jezus kritiek op de uiterlijkheden en het materialisme van de Farizeers overgeslagen. Net als boekrol 24 waarin de verwoesting van de tempel, de rampen en vervolging worden voorspeld. Maar ook de komst van de Mensenzoon. Alleen weet niemand wanneer, net als de tien bruidsmeisjes...

Kunst tip: anonieme Vlaamse Meester 'Laatste oordeel met de wijze en de dwaze maagden' circa 1450 en 1480. Olieverf op hout(paneel), nu in het Staatliche Museen, Berlijn, Duitsland. NB De wijze en dwaze maagden zijn later toegevoegd op een extra stuk paneel door een Brusselse schilder in het laatste kwart van de 15e eeuw. Link master

of

Kunst tip: Salvador Dali gouache uit 1964-1967 'De wijze en de dwaze maagden voor de “Biblia Sacra", gepubliceerd in 1969 door Rizzoli of Rome, met 105 litho's van originele gouaches. Link dalionline biblia3-17 Tientallen wijze en dwaze maagden op: biblical-art.com

MATTHEUS 25:1-13

1 Dan zal het koninkrijk der hemelen
te vergelijken zijn met tien maagden
die hun eigen fakkels meenemen
en eropuit trekken, de bruidegom tegemoet;

2 vijf van hen zijn dwaas en vijf verstandig;

3 want als die dwaas zijn

de fakkels meenemen
nemen ze géén olie met zich mee;

4 die verstandig zijn
hebben bij haar eigen fakkels
olie in de kruikjes meegenomen;

5 als de bruidegom uitblijft
worden ze allemaal sluimerig
en slapen in;

6 midden in de nacht klinkt er een kreet:
ziedaar de bruidegom, trekt uit, hem tegemoet!

7 Dan ontwaken al die maagden
en brengen haar eigen fakkels in orde;

8 die dwaas zijn zeggen tot die verstandig zijn:
geven jullie ons van jullie olie,
want onze fakkels doven uit!

9 Maar die verstandig zijn antwoorden en zeggen:
nee, dan is er voor ons en jullie niet genoeg!

gaat liever naar de verkopers

en koopt in voor jezelf!

10 Als zij weggaan om te kopen
komt de bruidegom aan
en die gereed staan
gaan met hem naar binnen tot de bruiloft;
de poortdeur wordt gesloten.

11 Later komen ook de overige maagden aan
en zeggen: heer en meester!

doe voor ons open!

12 Maar zijn antwoord is dat hij zegt:
het is zeker, zeg ik jullie:
ik weet niet wie jullie zijn!
13 Blijft dus wakker,
want ge weet de dag niet, noch het uur!

In de Naardensebijbel vertaling Zoek Mattheus > 25

Of in de Nieuwe Bijbelvertaling hieronder bij Liever luisteren.

Liever luisteren?

Thom Snik uit Tilburg op voorleesbijbel Mattheus 24:1 tot en met 25:46) In de Nieuwe Bijbelvertaling met de tekst of ga naar downloadbijbel Mattheus is het 1e boek van het NT.

Liever live?

Protestantse Gemeente Wolphaartsdijk, Nicolauskerk, Oostkerkestraat 1, Wolphaartsdijk (bij Goes) route. Tijd: 10uur, (gast)voorganger Ria Keijzer-Meeuwse uit Voorburg. Matteus 25:1-13, 'Oliedom', tien meisjes staan te wachten op de bruidegom. Vijf van hen hebben genoeg olie meegenomen, maar de andere vijf niet… Link pgwolphaartsdijk Of kijk op churchatwork voor een dienst bij u in de buurt.

Predikatie van Willem a Brakel (1635-1711) voor 1711, 'de bloeiende gemeente in Rotterdam' de parabel of gelijkenis van de tien maagden, uit Mattheus 25:1-14.

Link theologienet

Op You Tube: 'The Wise and Foolish Virgins ' gezongen door Misty Edwards. (10m01)

Link youtube

GEBED

Vast onderdeel van de afsluiting van een kerkdienst is een gebed en het (gezamenlijk) uitspreken van het 'Onze Vader' Het gebed dat Jezus heeft geleerd. Deze keer het gebed van Salomo om Wijsheid in het boek Wijsheid. Dit boek wordt door de Katholieken wel als deel van de Bijbel(canon) beschouwd, maar door de Protestanten niet. Deze boeken worden deuterocanoniek of zelfs apocrief genoemd, maar staan wel in de bekende bijbeluitgaven. Er zijn veel meer apocriefe boeken, maar die worden niet opgenomen.

WIJSHEID 9

1 ‘God van mijn voorouders, barmhartige Heer.

U hebt door uw woord alles geschapen.

2 Door uw wijsheid hebt u de mens zo gemaakt

dat hij over uw schepping zou heersen,

3 dat hij de wereld rechtvaardig zou regeren,

in vertrouwen op u,

en dat hij oprecht zou vonnissen.

4 Schenk mij de wijsheid die naast u troont,

keur mij een plaats onder uw kinderen waardig.

5 Ik ben immers slechts uw dienaar,

de zoon van uw dienares.

Ik ben een zwak mens, met een korte levensduur

en een beperkt inzicht in recht en wetten.

6 Maar zelfs als iemand een volmaakt mens zou zijn,

dan nog is hij niets waard

wanneer hij van uw wijsheid verstoken blijft.

Bron voorleesbijbel in de Nieuwe Bijbel Vertaling.

VOLGENDE WEEK

6nov2011, 8e van de herfst 20e na Trinitatis

Jesaja 48:17-21

Psalm 70

1 Tessalonicenzen 4:1-8)

Mattheus 25:14-30

Gezang 279